Nieuws Ontdek de wereld van Geo-informatie

Arendjan van der Neut

Tijd voor een nieuwe postcode?

20 november 2016

De postcode viert volgend jaar haar 40e verjaardag. Nederland kent sinds 1977 een fijnmazig postcodesysteem. Indertijd bedacht door de toenmalige PTT om de bezorging van post te vergemakkelijken maar ondertussen gebruikt voor veel meer doelen. Er zijn in Nederland ongeveer 9 miljoen adressen en 455.000 postcodes. Een postcode bevat dus gemiddeld 20 adressen, waarbij 87% van alle postcode minder dan 30 adressen bevatten.

Nieuwe beheerder

adressen per postcodeHet beheer van de postcode is bij de invoering van de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG) op 1 juli 2011 overgegaan van PostNL naar de overheid vooral gemeenten. De wet BAG schrijft niet voor hoe de gemeente dat moet doen. Vanuit de bezorging waar de postcode voor bedacht is wil je dat een postcode bepaalde kenmerken heeft zoals een maximale grootte maar daarover staat niets in de wet. Daarbij speelt PostNL overigens op dit moment nadrukkelijk nog wel een rol in de toekenning van nieuwe postcodes. Daarvoor is een convenant opgesteld tussen PostNL en De Staat der Nederlanden. Maar een richtlijn vanuit de overheid die hier sturing aan geeft ontbreekt. Tijd om de postcode nader onder de loep te nemen, met misschien wat aanbevelingen voor de nieuwe beheerder.

Compacte postcodes

Iedereen die op straat adressen afloopt wil graag het werk optimaal verdelen en plannen. Of het nu gaat om het bezorgen van poststukken of kranten, om collecteren of het opnemen van meterstanden. Dan wil je graag compacte bezorgwijken maken. Hoe compact zijn de postcodes?

Oversteken

overstekenoversteken grafiekEen maat voor de compactheid van de postcode is het aantal keer dat je de straat moet oversteken als je alle adressen van één postcode wilt aflopen. Dat wil je minimaliseren om zo flexibel mogelijk bezorggebieden te kunnen maken.

Als we kijken naar het aantal oversteken dan kan je 55% van alle postcodes aflopen zonder over te steken. Bij 28% van de postcodes moet je één keer oversteken en de overige 17% postcodes moet je meerdere keren oversteken tot 100 postcodes waar je 10 straten moet oversteken.

Deelgebieden

gebieden_postcodeWe kunnen ook kijken naar het aantal deelgebieden van een postcode. Daarbij heeft de compacte postcode idealiter maar één gebied.
Als we dat gaan onderzoeken blijkt dat 20% van de postcodes uit 2 tot maximaal 10 deelgebieden bestaan. Zijn de postcodes te groot geworden?

Postcode7 indeling

Tip voor de gemeenten: minimaliseer bij nieuwe postcodes het aantal deelgebieden en oversteken. Dan maak je het werk voor de bezorgers op de straat gemakkelijker. En in de bestaande gebieden? Misschien is het daar tijd voor een Postcode7 indeling. Dat is een kwestie van het opdelen van de 45% postcodes met een oversteek en er een extra nummer aan toevoegen. Splits bijvoorbeeld 1234AB op in 1234AB1 en 1234AB2. Dan heb je mooie compacte bezorggebieden waar je snel en gemakkelijk je bezorging mee kan inrichten.