Nieuws Ontdek de wereld van Geo-informatie
Logo Geodan

Geodan

Landelijk 3D-model voor geluidsstudies

10 april 2018

Geluidsoverlast is een belangrijk maatschappelijk probleem. In een tijd waarin we steeds dichter op elkaar gaan wonen en er dichter op wegen en spoorwegen wordt gebouwd is de roep om geluidssanering steeds luider. En is verplicht om, bij het overschrijden van normen, geluidsmaatregelen te treffen, zoals het plaatsen van geluidsschermen of het toepassen van geluidsisolatie van woningen. Maar hoe maak je die geluidsbelasting inzichtelijk? Tot voor kort was dit handwerk en zeer tijdrovend voor geluidsexperts. Kan dit, met alle beschikbare (big) data en computerkracht, niet geautomatiseerd? Geluidsspecialist Henk de Kluijver en geo-ICT’er Tom van Tilburg hebben de laatste maanden hard gewerkt aan een automatisch generatie van 3D-geluidsmodellen. Na een succesvolle pilot van een geluidsmodel voor de gemeente Lisse wordt er nu gewerkt aan een 3D-model van heel Nederland. Kan het landelijke 3D-geluidsmodel ook een rol gaan spelen binnen het Digitaal Stelsel Omgevingswet?

Geluidsmodellering met AHN als basis

Vanuit zijn persoonlijke ervaring, groeide bij Henk het idee dat dit toch echt anders moest kunnen. De komst van digitaal kaartmateriaal (na 2000), was al een verademing voor de geluidsspecialisten. De winst hiervan zat vooral in 2D maar nog niet zo zeer in 3D. Met een sterke verbetering van de resolutie van het AHN werden de contouren van gebouwen en hoogtelijnen in 3D steeds gedetailleerder. Het automatisch opbouwen van 3D-geluidsmodellen kwam daarmee binnen handbereik. Het AHN blijkt goud waard in de strijd tegen decibels.

“Zelf heb ik in de loop der tijd, jaren met de hand digitale 3D-modellen ingeklikt. De tijd van geluidsspecialisten kan beter worden besteed aan het werkelijke probleem, namelijk het bedenken van goede oplossingen voor geluidsknelpunten” (Henk de Kluijver)

In de praktijk: het oplossen van geluidsknelpunten

Na diverse maanden te hebben gewerkt aan nieuwe computerscripts om een digitale 3D-maquette van Nederland konden Tom en Henk aan de slag met een pilotproject voor de Omgevingsdienst West-Holland. De Omgevingsdienst spant zich onder andere in om de geluidsknelpunten langs wegen aan te pakken. Bij deze geluidssanering zorgt de overheid bijvoorbeeld voor verbeterde geluidsisolerend glas in bestaande woningen. Voor deze studie had de omgevingsdienst een 3D-geluidsmodel rond een drukke weg in de Bollenstreek nodig. En die kwam automatisch uit de computer rollen. Na deze succesvolle praktijktest gaan de servers van Geodan in 2018 aan de slag met de opbouw van een landelijk 3D-model.

Kostenefficiënter en buitengewoon nauwkeurig

Guido Distelbrink (Omgevingsdienst West-Holland) geeft aan dat de budgetruimte voor geluidsonderzoek vaak beperkt is. “Het Geodan 3D-model maakt ons werk een stuk kostenefficiënter (minder dan 2 eurocent per gebouw) en de doorlooptijd veel korter. Het alternatief zou handwerk betekenen: GoogleStreetView bekijken, gebouwhoogten schatten en BAG-pandvlakken met de muis opknippen en hoogten intypen. Monnikenwerk dus.” De computer kan veel maar een visuele check door de geluidsexpert blijft belangrijk. Het AHN is immers een momentopname maar de wereld verandert. Er worden continu panden bijgebouwd, verbouwd en afgebroken. Guido Distelbrink: “In het 3D-model dat wij hebben ontvangen waren nagenoeg geen correcties nodig. Her en der nog een puntje op de ‘i’. Het was vrijwel direct inzetbaar in ons onderzoek. Dit heeft Geodan mooi voor elkaar. We waren blij verrast met de kwaliteit van het product”.

Digitaal Stelsel Omgevingswet met landelijk 3D-geluidsmodel binnen handbereik?

In de toekomst denken we dat geluidsstudies nog verder geautomatiseerd worden. Een combinatie van het 3D-model met de gegevens van geluidsbronnen ligt voor de hand. Het is voor Rijkswaterstaat en ProRail momenteel al wettelijk verplicht om deze gegevens vast te leggen in zogenoemde geluidregisters en te publiceren. Met de Omgevingswet zal de registratie en publicatie van de geluidgegevens worden verbreed naar provinciale wegen, gemeentelijke wegen en industrie. Logischerwijs wordt een 3D-model van Nederland en alle registraties van geluidsgegevens onderdeel van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Door de beschikbare basisgegevens -waarbij het AHN essentieel is- en de snelle technische ontwikkelingen van de laatste jaren is een landelijk 3D-model nu binnen handbereik.

Hiermee kan geluidsonderzoek efficiënter worden uitgevoerd. Het belangrijkste werk blijft uiteraard voor de geluidsdeskundige, namelijk het op een innovatieve manier zoeken naar goede maatregelen om het bestaande geluidsprobleem in Nederland optimaal aan te pakken en het voorkomen van nieuwe geluidsproblemen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Voor dit werk waarvoor juist de akoestische expertise van de specialist nodig is, komt dankzij verdergaande automatisering, meer ruimte.

Samenwerken vanuit een gedeelde ambitie

Alleen dankzij het werk en de inspiratie van anderen slagen we er in om nieuwe stappen zoals de ontwikkeling van deze 3D-geluidsmodellen te zetten. Met dank aan de mensen van het RIVM, Arcadis, ODWH, Peutz, DGMR, GeoNext, dBvision, Movares, M+P, ODRU, Gemeente Nijmegen, Arnhem en iedereen die we nog vergeten zijn voor ideeën, constructieve gesprekken en feedback. In het bijzonder geldt dat ook voor de TU-Delft en het Kadaster met wie we zeer prettig hebben samengewerkt en waarmee we de uitdaging en ambitie delen om big data op een landelijke schaal in te zetten in de effectieve strijd tegen geluidshinder. We gaan daar graag mee door.

 

Meer weten

Bent u geïnteresseerd in geluidsmodellering en wilt u hier meer over weten, lees dan het artikel over 3D geluidsmodel dat onlangs verscheen in Geo-Info. Of neem contact op met Henk de Kluijver (Geluidsspecialist) of Tom van Tilburg (geo-ICT specialist en developer bij Geodan Research).